Duvar Kertenkelesi

Giriş ve Biyocoğrafik Dağılım

Podarcis muralis (Duvar kertenkelesi), Avrupa'nın büyük bir kısmından başlayarak Balkanlar üzerinden Anadolu'nun kuzeybatı kesimlerine kadar uzanan geniş bir doğal dağılıma sahip olan ve insan eliyle Kuzey Amerika'ya da tanıtılarak orada yerleşik popülasyonlar kurmuş, ekolojik toleransı son derece yüksek bir sürüngen türüdür. Sık ormanların karanlık zeminlerinden ziyade; bol güneş alan kayalık yamaçları, harabeleri, eski taş duvarları, tren yolu kenarlarını ve modern kentsel alanlardaki bina cephelerini mutlak yaşam alanı olarak tercih eder. İnsanların inşa ettiği dikey ve taşlık yapıları adeta yapay birer kayalık gibi kullanarak kentsel ekosistemlere olağanüstü bir uyum sağlaması, onu Avrupa ve Anadolu'da insanla en iç içe yaşayan ve en sık karşılaşılan sürüngenlerden biri haline getirmiştir.

Morfolojik ve Anatomik Özellikler

Dikey yüzeylerde yerçekimine meydan okuyarak hızla hareket edebilmek için kusursuz bir şekilde evrimleşmiş, ince, yassı ve oldukça atletik bir vücut morfolojisine sahiptir. Sırt kısımları genellikle gri, kahverengi veya yeşilimsi zemin üzerine karmaşık siyah ve koyu kahverengi ağsı desenler veya şeritler barındıran muazzam bir renk çeşitliliği (polimorfizm) sergilerken, karın bölgeleri özellikle üreme dönemindeki erkeklerde parlak sarı, turuncu veya kırmızı renklere bürünebilir. Arazideki en temel anatomik özellikleri; dar çatlaklara girebilmesini sağlayan belirgin şekilde yassılaşmış başı, tırmanma esnasında mükemmel kavrayış sağlayan olağanüstü uzun ve ince ayak parmakları ve dengesini korumasına yardımcı olan, vücut uzunluğunun iki katına erişebilen ince uzun kuyruğudur. Bu kuyruk, tehlike anında avcının dikkatini dağıtmak için omurları arasındaki özel zayıf noktalardan kırılarak saniyeler içinde bırakılabilir (ototomi) ve daha sonra kıkırdak yapılı, daha mat renkli yeni bir kuyruk olarak kısmen yeniden uzar.

Ekoloji ve Ekosistem Dinamikleri

Besin ağında aktif ve çevik bir böcekçil strateji izleyen duvar kertenkelesi, diyetinin neredeyse tamamını sinekler, örümcekler, tırtıllar, çekirgeler ve diğer küçük eklembacaklılardan oluşturur. Vücut ısısını dış çevreye bağlı olarak düzenleyen ektotermik (soğukkanlı) bir canlı olduğu için, ekolojisinin en büyük bölümünü sabahın erken saatlerinde güneş gören taşların üzerinde yatarak enerji depoladığı (heliotermi) "güneşlenme" davranışı oluşturur. Erkek bireyler son derece bölgecidir; güneşlenme ve avlanma alanlarını diğer erkeklere karşı agresif vücut dilleri, gövdeyi yükseltip baş sallama hareketleri ve bazen de şiddetli ısırıklarla savunurlar. Dişiler üreme döneminde taşların veya kütüklerin altındaki nemli toprağa az sayıda yumurta bırakır ve yavrular yumurtadan çıktıkları andan itibaren, ebeveyn bakımı olmaksızın tamamen bağımsız bir hayata başlarlar.