Zarif Mürekkep Balığı

Giriş ve Biyocoğrafik Dağılım

Rhombosepion elegans (Zarif mürekkep balığı), Britanya Adaları'ndan başlayarak Doğu Atlantik Okyanusu kıyıları boyunca güneye, Afrika'nın batı sahillerine (Angola'ya kadar) uzanan ve tüm Akdeniz havzasını kapsayan geniş bir dağılıma sahip bentik bir kafadanbacaklıdır. Akrabası olan bayağı mürekkepbalığına (Sepia officinalis) kıyasla sığ kıyı sularından ziyade daha derin suları tercih eder. Genellikle yirmi metre ile beş yüz metre arasındaki çamurlu ve kumlu deniz tabanlarını mutlak yaşam alanı olarak benimsemiş olan bu tür, kış aylarında sıcaklığın daha istikrarlı olduğu derin sulara çekilirken, ilkbahar ve yaz aylarında üremek amacıyla kıta sahanlığının daha sığ kesimlerine doğru dikey bir göç gerçekleştirir.

Morfolojik ve Anatomik Özellikler

Sübyeler dünyasının nispeten küçük boyutlu ve "zarif" silüetli üyelerinden biri olup, manto (gövde) uzunluğu maksimum dokuz santimetreye ulaşabilen ince ve uzun bir morfolojiye sahiptir. Arazideki (ve taksonomi laboratuvarlarındaki) en temel anatomik teşhis anahtarı ve eski cins isminin (Rhombosepion) kaynağı; vücudunun içinde yer alan, yüzmeyi ve batmayı ayarlayan kireçli iç kabuğudur (sepiyon). Bu sepiyonun arka kısmındaki kalsifiye olmuş alan belirgin bir eşkenar dörtgen (romboid) şeklindedir ve ucunda geriye doğru uzanan çok küçük bir diken (rostrum) bulunur. Avlanmak için kullandığı iki uzun tentakülünün genişlemiş uç kısımlarında (kulüp) sekiz boyuna sıra halinde dizilmiş, bazıları ortada belirgin şekilde büyümüş olan mikroskobik vantuzlar bulunur. Derisi, ortamın rengine göre saniyeler içinde değişebilen kromatofor hücreleriyle kaplıdır; ancak dinlenme halindeyken genellikle soluk kırmızımsı-kahverengi veya sarımsı tonlarda olup, sırtında hafif enine şeritler barındırır.

Ekoloji ve Ekosistem Dinamikleri

Besin ağında pusuya yatan ve kumun içinde kusursuz bir kamuflajla süzülen aktif bir bentik avcı stratejisi izler. Diyetinin çok büyük bir kısmını deniz tabanında yaşayan küçük kabuklular, çok kıllı solucanlar (poliketler) ve küçük dip balıkları oluşturur. Avına usulca yaklaştıktan sonra, kafasının içine katlanmış olarak bekleyen iki uzun tentakülünü şimşek hızıyla fırlatarak avını yakalar ve kollarının arasındaki güçlü, papağan gagası benzeri çenesiyle parçalar. Savunma mekanizması, kromatoforlarıyla kumun veya çakılın rengini kopyalayarak tamamen görünmez olmak ve eğer fark edilirse mürekkep kesesinden siyah bir bulut fırlatarak jet itkisiyle oradan uzaklaşmaktır. Üreme ekolojisi, çoğu kafadanbacaklı gibi kısa ömürlü bir döngüye dayanır (ömürleri 1-1.5 yıl kadardır). Dişiler, koyu renkli, küçük limon şeklinde kapsüllere benzeyen yumurtalarını deniz tabanındaki yosunlara, gorgon mercanlarına veya süngerlere salkımlar halinde yapıştırır ve üreme mevsiminin ardından ölürler.