Sünger Yengeci

Giriş ve Biyocoğrafik Dağılım

Dromia personata (Sünger yengeci), Kuzey Denizi ve İngiliz Kanalı'ndan başlayarak Doğu Atlantik Okyanusu kıyıları boyunca güneye, Senegal'e kadar inen ve tüm Akdeniz havzasına yayılan oldukça geniş bir dağılıma sahip olan, deniz altı dünyasının kılık değiştirme ustalarından biridir. Açık ve düz kumluk alanlardan ziyade; saklanabileceği derin oyukların, kayalık resiflerin, sualtı mağaralarının ve zengin bentik (dip) örtüye sahip taşlık zeminlerin bulunduğu sığ suları mutlak yaşam alanı olarak tercih eder. Genellikle gelgit zonundan başlayarak 100 metre derinliğe kadar olan kıta sahanlığında yaşar ve dağılım alanının her yerinde popülasyonları sağlıklı görünse de, yavaş hareket eden ve kayalık resiflere bağımlı bir tür olduğu için habitat tahribatından doğrudan etkilenen hassas bir bentik eklem bacaklıdır.

Morfolojik ve Anatomik Özellikler

Klasik yassı yengeç morfolojisinden belirgin şekilde ayrılan, adeta tüylü bir topu andıran kahverengi ve kadifemsi sık tüylerle (setae) kaplı, şişkin, ağır ve oldukça dışbükey bir kabuğa (karapas) sahiptir. Arazideki en temel anatomik teşhis anahtarı ve en büyük evrimsel adaptasyonu bacaklarında gizlidir; ilk çift bacakları pembe veya mor uçlu güçlü kıskaçlara dönüşmüşken, son iki çift bacağı (dördüncü ve beşinci yürüme bacakları) evrimsel süreçte küçülerek sırtına doğru ters yönde kıvrılmış ve uçları kanca gibi keskinleşmiştir. Bu ters dönmüş arka bacaklar yürüme işlevini tamamen kaybederek, hayvanın sırtında taşıdığı canlı bir deniz süngerini veya koloniyal tulumluları sıkıca kavramak ve bir şemsiye gibi kendi üzerinde tutmak için uzmanlaşmış eşsiz biyomekanik tutaçlara dönüşmüştür.

Ekoloji ve Ekosistem Dinamikleri

Besin ağında genellikle gececil (nokturnal) ve yavaş hareket eden bir fırsatçı/leşçil strateji izleyen sünger yengeci, diyetini deniz tabanındaki organik döküntüler, algler, çok kıllı solucanlar ve küçük yumuşakçalarla oluşturur. Zooloji dünyasındaki en büyük şöhreti, ismini de aldığı o olağanüstü davranışsal ekolojisinden (ve simbiyotik ilişkisinden) gelir: Yengeç, keskin kıskaçlarını kullanarak deniz tabanından kopardığı zehirli, kötü tatlı veya iğneli bir sünger parçasını adeta bir heykeltıraş gibi kendi kabuğunun tam şekline göre oyar ve modifiye olmuş arka bacaklarıyla sırtına yerleştirir. Bu canlı sünger yengecin sırtında büyümeye devam eder ve yengece ahtapotlar ile büyük balıklar gibi avcılara karşı sadece görsel bir görünmezlik değil, aynı zamanda süngerin barındırdığı kimyasallar sayesinde avcıların koku ve tat alma duyularını yanıltan kusursuz bir kimyasal kamuflaj sağlar.