Kör Fare

Giriş ve Biyocoğrafik Dağılım

Spalax leucodon (Kör fare), Doğu Avrupa'nın Balkan yarımadasından başlayarak Türkiye, Kafkaslar ve Orta Doğu'nun bazı kesimlerine kadar uzanan geniş bir doğal dağılıma sahip olan, hayatının neredeyse tamamını yer altında geçiren eşsiz bir kemirici türüdür. Sık ve köklü orman ağaçlarının bulunduğu kapalı alanlardan ziyade; yumuşak topraklı açık bozkırları, geniş meraları, dağ çayırlarını ve tarımsal faaliyetlerin yürütüldüğü ekili arazileri mutlak yaşam alanı olarak tercih eder. Yüzeyde dolaşma eğilimi neredeyse hiç bulunmadığı için biyocoğrafik yayılımı nehirler, kayalık vadiler veya sert zeminli dağ sıraları gibi coğrafi engellerle kolayca sınırlandırılır ve bu izolasyon türün bulunduğu her farklı coğrafi havzada kendi içinde kopuk, yalıtılmış küçük popülasyonlar oluşturmasına neden olur.

Morfolojik ve Anatomik Özellikler

Yer altındaki karanlık tünel sistemlerinde yaşamaya kusursuz bir şekilde adapte olmuş bu tür, isminden de anlaşılacağı üzere gözleri deri ve yoğun bir tüy tabakasıyla tamamen örtülmüş, dış kulak kepçeleri ve kuyruğu bulunmayan silindirik bir vücut morfolojisine sahiptir. Arazideki en temel anatomik özelliği, toprağı kazmak için ayak tırnaklarından ziyade adeta bir buldozer kepçesi gibi kullandığı, dudaklarının dışına taşan olağanüstü büyüklükte ve güçteki kesici ön dişleridir. Geniş, yassı ve kama şeklindeki başı, kazılan toprağı tünel içinde sıkıştırmak ve yüzeye doğru itmek için güçlü boyun kaslarıyla desteklenmiş bir koçbaşı işlevi görür. Dar tünellerde hem ileri hem de geri yönde aynı hızda ve takılma yaşamadan hareket edebilmesini sağlayan yumuşak, kadifemsi ve belli bir çıkış yönü olmayan özel bir kürk yapısına sahiptir.

Ekoloji ve Ekosistem Dinamikleri

Besin ağında tamamen otçul bir strateji izleyen kör fare, diyetini bitkilerin yer altındaki kökleri, yumruları, soğanları ve nadiren tüneline düşen yeşil gövde kısımlarından oluşturur. Ekolojik olarak son derece çalışkan bir yer altı mühendisidir; yüzeyde volkan konisine benzeyen büyük toprak yığınları bırakarak derinlere doğru yiyecek depolama, kışlık uyuma ve tuvalet gibi farklı işlevlere sahip odacıklardan oluşan devasa ve son derece karmaşık tünel ağları inşa eder. Toprak altında tamamen yalnız ve aşırı derecede bölgeci bir yaşam sürer; kendi tünel sistemine giren diğer bireylere karşı ölümcül bir saldırganlık sergiler ve türdeşleriyle olan iletişimini ses veya kokudan ziyade, geniş ve yassı başını tünel tavanına şiddetle vurarak oluşturduğu sismik titreşimler aracılığıyla gerçekleştirir.