Semender

Giriş ve Biyocoğrafik Dağılım

Ambystoma sp. (Semenderleri cinsi), güney Kanada'dan başlayarak Amerika Birleşik Devletleri'nin tamamı üzerinden Meksika platosunun güney sınırlarına kadar uzanan geniş bir Kuzey Amerika dağılımına sahip olan, hayatlarının büyük bir kısmını yer altındaki nemli yuvalarda geçiren oldukça gizemli bir amfibi grubudur. Akarsulardan veya kalıcı büyük göllerden ziyade; yaprak döken ormanların tabanlarını, iğne yapraklı korulukları, çayırları ve özellikle üremek için balıkların yaşamadığı geçici orman içi su birikintilerini mutlak yaşam alanı olarak tercih ederler. Yılın büyük bir bölümünü kemirgenlerin açtığı yer altı tünellerinde veya çürüyen kütüklerin altında gözden uzak bir şekilde geçirdikleri için adlarına köstebek semenderi denilmiştir ve yalnızca ilkbahar aylarındaki şiddetli yağmurlarla birlikte üreme havuzlarına doğru kitlesel ve senkronize göçler gerçekleştirerek kısa süreliğine yüzeyde görünür hale gelirler.

Morfolojik ve Anatomik Özellikler

Köstebek semenderleri, yer altı yaşamına ve güçlü kazıcılık faaliyetlerine kusursuz bir şekilde uyum sağlamış, son derece kalın ve sağlam yapılı bir gövdeye, geniş ve küt bir başa ve kalın bacaklara sahip olan oldukça iri amfibilerdir. Akrabaları olan akciğersiz semenderlerin aksine burun deliklerinden dudaklarına inen oluklardan yoksundurlar ve kaburgalarının yerini belirten dikey gövde boğumları oldukça belirgindir. Derileri sürekli olarak nemli ve salgılarla kaplıdır; kaplan semenderi veya lekeli semender gibi birçok tür, karanlık orman zemininde yırtıcıları uyarmak amacıyla simsiyah veya koyu kahverengi bir zemin üzerinde parlak sarı, turuncu veya gümüş rengi devasa benekler ve şeritler barındıran olağanüstü gösterişli ve zehirli bir uyarıcı renklenme sergiler. Ancak bu cinsin morfolojik açıdan en büyük şöhreti, Meksika'ya özgü aksolotl türünde olduğu gibi, bazı üyelerinin evrimsel bir adaptasyon olarak başlarının iki yanındaki dış solungaçları ile sırt yüzgeçlerini asla kaybetmeyerek tüm yaşamlarını larva formunda suda geçirmelerini sağlayan pedomorfoz yeteneğinden gelir.

Ekoloji ve Ekosistem Dinamikleri

Besin ağında hem karasal hem de sucul ekosistemlerin kilit yırtıcıları olarak görev yapan bu cinsin ergin bireyleri, orman tabanında gece avlanarak toprak solucanları, sümüklüböcekler, böcekler ve bazen de küçük omurgalılarla beslenen doymak bilmez etçillerdir. Suya bırakılan yumurtalardan çıkan iri kafalı ve dış solungaçlı larvalar ise havuz ekosistemlerinde zooplanktonlar, su böcekleri ve diğer amfibi yavruları ile beslenen son derece agresif sucul yırtıcılardır ve hatta havuzun kuruması hızlandığında veya besin azaldığında kendi türdeşlerini bile yiyebilecek kadar ileri giden bir yamyamlık stratejisi geliştirebilirler. Üreme ekolojileri tamamen bahar havuzlarına bağımlı olduğu için, ormanların parçalanması veya ilkbahar yağmurlarının iklim değişikliği nedeniyle düzensizleşmesi, bu türlerin kitlesel göçlerini ve üreme başarılarını doğrudan ve yıkıcı bir şekilde etkileyerek birçok popülasyonu tükenme noktasına getirmektedir.