Uludağ Kurbağası

Giriş ve Biyocoğrafik Dağılım

Rana macrocnemis (Uludağ kurbağası), Kafkasya'dan başlayarak Türkiye'nin büyük bir bölümü üzerinden İran'ın kuzeybatısına ve Rusya'nın güney kesimlerine kadar uzanan oldukça geniş ve ağırlıklı olarak dağlık bir dağılıma sahip olan gerçek kurbağagiller familyası üyesidir. Ovalardaki sıcak ve durgun sular yerine genellikle yüksek rakımlı serin dağ çayırlarını, yaprak döken veya iğne yapraklı ormanların nemli zeminlerini, soğuk akan dağ derelerinin kenarlarını ve alpin göletleri mutlak yaşam alanı olarak tercih eder. Özellikle Anadolu'nun yüksek dağ silsilelerinde ve Kafkaslar'da deniz seviyesinden üç bin metrenin üzerindeki aşırı zorlu ve soğuk habitatlara bile kusursuz bir uyum sağlayarak buralarda izole olmuş ve bölgesel mikro iklimlere adapte olarak kendi içinde benzersiz popülasyon dinamikleri geliştirmiş oldukça dayanıklı ve ekolojik toleransı yüksek bir amfibi türüdür.

Morfolojik ve Anatomik Özellikler

Kahverengi kurbağalar grubunun tipik bir temsilcisi olan bu tür, yeşil su kurbağalarının aksine ağırlıklı olarak toprak, kızıl, gri ve bronz tonlarının hakim olduğu, çevreye kusursuz bir kamuflaj sağlayan oldukça değişken renkli bir morfolojiye sahiptir. Arazideki en temel görsel teşhis anahtarı ve onu diğer kurbağa gruplarından ayıran en belirgin özelliği, burnundan başlayıp gözünü içine alarak kulak zarının arkasına kadar uzanan ve adeta bir hırsız maskesini andıran koyu kahverengi veya siyah renkli şakak lekesidir. Sırttaki renk deseni bireyden bireye büyük farklılıklar gösterse de, popülasyonun önemli bir kısmında sırttan kuyruk sokumuna kadar uzanan açık renkli, ince bir omurga şeridi bulunur ve arka bacakları karasal yaşamda uzun mesafeli sıçramalar yapabilmesi için son derece uzun, kaslı ve güçlü bir biyomekanik yapı sergiler.

Ekoloji ve Ekosistem Dinamikleri

Besin ağında ağırlıklı olarak karasal bir etçil strateji izleyen Uludağ kurbağası, üreme dönemi haricinde suya neredeyse hiç girmeyerek zamanının çoğunu orman tabanındaki nemli yaprak örtüsünün altında geçirir ve diyetini çeşitli böcekler, örümcekler, sümüklüböcekler ve toprak solucanlarından oluşturur. İlkbaharda karların erimesiyle birlikte başlayan üreme döneminde, erkekler ve dişiler sığ orman göletlerinde veya yavaş akan derelerin durgun kısımlarında toplanarak çiftleşirler; erkeklerin üreme çağrısı su altından gelen boğuk bir guruldama şeklindedir ve dişiler yumurtalarını jelatinimsi büyük toplar halinde su altı bitkilerine veya dallara yapıştırırlar. Ekolojik döngüsünün en zorlu evresi olan kış uykusunu, yaşadığı yüksek rakımlı bölgelerin dondurucu soğuklarından korunmak amacıyla genellikle çamur tabanının derinliklerinde, donmayan kaynak sularının içinde veya toprak altındaki derin çatlaklarda geçirerek aylarca süren bir metabolik yavaşlama yaşar.