Havuz Kurbağası

Giriş ve Biyocoğrafik Dağılım

Pelophylax lessonae (Havuz kurbağası), Avrupa'nın tamamı ve İngiltere'den başlayarak Asya'nın içlerine kadar uzanan geniş bir Palearktik dağılıma sahip olan "yeşil kurbağalar" (su kurbağaları) kompleksinin nispeten küçük ve ekolojik olarak oldukça özelleşmiş bir üyesidir. Adından da anlaşılacağı üzere, büyük göllerden ve akıntılı nehirlerden ziyade; asidik bataklıkları, turbalıkları, küçük orman içi havuzları, yavaş akan hendekleri ve bol su bitkisine sahip sığ göletleri mutlak yaşam alanı olarak tercih eder. Dağılım menzilinin büyük bir bölümünde diğer yeşil kurbağa türleriyle karmaşık bir melezlenme ekolojisi sergilese de, İngiltere'deki popülasyonu son buzul çağından sonra adada izole olmuş doğal bir formken, 1990'larda neredeyse tamamen tükenmiş, ancak son yıllarda İsveç'ten getirilen genetik olarak en yakın akrabalarıyla yapılan yoğun koruma çalışmaları sayesinde İngiltere sulak alanlarına yeniden kazandırılmaya çalışılan ikonik bir türdür.

Morfolojik ve Anatomik Özellikler

Yeşil kurbağa kompleksinin en küçük üyesi olan havuz kurbağası, genellikle parlak bir çimen yeşili veya sarımsı yeşil renkte olup, sırtında siyaha veya koyu kahverengiye çalan düzensiz benekler barındıran oldukça renkli bir morfolojiye sahiptir. Arazide diğer su kurbağalarından ayrılmasını sağlayan en temel görsel teşhis anahtarları; burnunun ucundan başlayıp sırtı boyunca kuyruk sokumuna kadar uzanan ve çoğu bireyde bulunan parlak sarı-yeşil bir şerit, nispeten daha kısa olan arka bacakları ve karın altı ile bacak içlerinde görülen canlı sarı renklenmedir (bu sarı renk üreme dönemindeki erkeklerde çok daha parlaktır). Üreme döneminde erkeklerin başlarının her iki yanından, ağız köşelerinden şişen, tamamen beyaz renkli ve son derece gösterişli iki adet dış ses kesesi (vocal sac) çıkar.

Ekoloji ve Ekosistem Dinamikleri

Besin ağında ağırlıklı olarak böcekçil bir strateji izleyen tür, diyetini hem su içinde hem de su kenarında avladığı böcekler, örümcekler, sümüklüböcekler ve solucanlardan oluşturur; avlanma stratejisi su yüzeyinde hareketsiz kalarak veya su kenarındaki bitkilerin üzerinde pusuya yatarak avını aniden fırlattığı yapışkan diliyle yakalamak üzerine kuruludur. Diğer yeşil kurbağaların aksine karada çok daha fazla zaman geçirir ve tehlike anında doğrudan derin suya dalmak yerine su kenarındaki bitki örtüsünün içine saklanmayı tercih eder. İlkbaharın sonlarında sular ısındığında başlayan üreme döneminde, erkekler sığ sularda toplanarak o muazzam beyaz ses keselerini şişirir ve koro halinde son derece yüksek perdeli, ritmik, adeta takırdayan bir "gırr-gırr" sesi çıkarırlar; dişiler binlerce yumurtayı ceviz büyüklüğünde kümeler halinde sığ sulara bırakır ve kış geldiğinde bu tür, suyun dibindeki çamurdan ziyade karadaki taşların ve çürüyen kütüklerin altında kış uykusuna yatar.